Vakaleleka ni veiveisau me baleta na vakatatabu

If you are concerned, call the coronavirus hotline 1800 675 398 (24 Hours).
If you need an interpreter, call TIS National on 131 450.
Please keep Triple Zero (000) for emergencies only.

Na veika e dodonu mo nanuma

  • E dodonu mo daramaka e dua na i ubi ni matamu ena gauna o biuta kina na nomu vale.
  • Mo vakayawaki iko mai me rauta e 1.5 na mita mai vei ira tale na tamata eso.
  • Savata vakawasoma na ligamu
  • Kevaka o vakila ni o tauvimate, tiko ga e vale. Kakua ni lako i cakacaka.
  • Vu se suru ena du na i tavoi se ena i lobi ni ligamu.
  • Kevaka e tiko vei iko e dua na i vakatakilakila ni coronavirus (COVID-19), e dodonu mo dikevi.
  • E sega ni saumi na dikevi ni coronavirus vei keda kece. Oqo e wili kina o ira era sega na nodra Medicare card, me vakataki ira na lako mai vaka gade mai vanuatani, o ira na curuvanua mai me ra mai cakacaka, kei ira na curuvanua mai vakai se ni valu.

Ena taba ni vola oqo

Na vakatatabu e sa vakayacori tiko oqo e Victoria

Na i nakinaki me sa dolavi vakamalua na veivakatatabu kei na vei kalawa ena tauri e Victoria me yacova yani na COVID Normal e sa vakadavori oti tu ena Coronavirus (COVID-19) roadmap to re-opening.

E sa tiko e dua na i nakinaki me baleta na dolavi ni veivanua vaka Melbourne ka dua na i nakinaki sa tiko talega me baleta na dolavi ni veinavua ena taudaku ni veikorolelevu e Victoria.

Na i Vakailesilesi Liu ni Tabana Ni Bula (Chief Health Officer) e rawa ni veisautaka na vakatatabu kevaka e veisau na veika e sotavi tiko.

Veivanua vaka Melbourne

Karua Ni I Kalawa: mai na i ka 28 ni Sepiteba 2020 ena veivanua vaka Melbourne.

E sa sega ni dua na vakatatabu ni veilakoyaki ena veivanua vaka Melbourne mai na lima na kaloko ena mataka lailai (5am) ena i ka 28 ni Sepiteba 2020.

E sa na rawa ni ko biuta na nomu vale ena dua ga na gauna ko vinakata kina me baleta na veiyavu oqo:

  • Voli kakana se veika bibi o gadreva
  • Vakaukauwa yago (e tautuba ka me vakaiyalayalaga ga)
  • Cakacaka e vakatarai mo cakava.
  • Veiqaravi vei ira na malumalumu, ena vuku ni nodra gadreva na veivuke se gagadre ni qaravi vakavuniwai.

E na vuku ni vakaukauwa yago kei na volivoli me baleta na veika bibi o gadreva, e dodonu mo tiko ga ena loma ni bai ni 5km mai na nomu vale.

Mai na gauna oqo:

  • E lewe lima na tamata mai na rua na matavuvale e rawa ni ra sota e tautuba.
  • E na caka vakaiwasewase na nodra lesu tale na gone i koronivuli, mai vei ira na Prep ki na Grade 6, VCE/VET/VCAL, kei ira na vuli ena koronivuli ni lokiloki ena i ka 4 ni Wasewase ni vuli.
  • Dolavi tale ni Childcare
  • Vuqa na vanua ni cakacaka sa rawa ni dola tale.
  • Veivanua ni qalo e tautuba sa dola tale, ka vakatarai na vakaukauwa yago ia me lewe rua ga ka me dua ga na kena qasenivuli.
  • E vakatarai na soqoni vakalotu e tautuba ka me lewe lima ga na tamata vata kei na dua na kena i liuliu ni lotu.
  • Na vakamau e vakatarai me vakayacori e tautuba, ka me rauta ga e lima na tamata (oqo e sa wili kina o i rau na vakamau kei rau na i vakadinadina)
  • E rawa ni ko na totogitaki vakailavo mai vei iratou na tabana ni ovisa e Victoria me rauta e $4,957 kevaka ko gole ena taudaku ni veikorolelevu ena vanua vaka Victoria ka sega ni vakatarai vaka lawa. E rawa tale ga ni ko na totogitaki kevaka ko gole mo raica e dua na nomu i tokani se wekamu ka sega ni ko vale vata ka dou sa sivia na lewe lima na kemudou i wiliwili ni dou sota tiko e tautuba. E rawa talega ni ko na totogitaki kevaka era sikovi iko yani na nomu i tokani se lewe ni matavuvale ka sega ni dua na nodra i ulubale vinaka, me vaka na veivuke veira na malumalumu.

Katolu Ni I Kalawa: Kevaka e rauta ni lailai mai na lewe lima na tauvimate vou (state-wide) ena loma ni 14 na siga (state-wide), ka ra sa duavata kina na kena dau ena tabana ni bula.

Mai na gauna oqo

  • Sa na vakatarai na veilakoyaki ka sa na sega na vakatatabu me baleta na nomu biuta na nomu vale se na yawa ni vanua mo gole kina.
  • Rawa ni sota vata e lewe 10 na tamata e tautuba.
  • E rawa ni lewe lima na nomu vulagi e vale mai na dua tale na matavuvale. E dodonu me ra lewenivuvale vata kece ga.
  • O ira na gonevuli mai na Grade 7 ki na Year 10 e na qai rawa ni ra lesu e koronivuli kevaka e sa laurai ni sa lutu sobu na i wiliwili ni tauvimate ka ra duavata tale ga kina na kena dau ena tabana ni bula
  • Vei sitoa kei na veivale ni caka ulu e sa na dola
  • Veivale ni kana kei na veivale ni gunu ti sa rawa ni dola ia me ra dabe e tautuba ka me vakaiyalayala ga me rauta e lewe 10 na tamata.
  • Vei ira na qase cake, e sa na vakalesui mai vakaiwasewase na vei qito e tautuba ka sega kina na veitaratara. Na qito e tautuba e sa na rawa talega ni ra vakayacora na yabaki 18 ka lako sobu (veitaratara se sega na veitaratara)

Otioti Ni I kalawa: vakatautaki ena i vakasala mai na tabana ni bula raraba ka sega ni dua na tauvimate vou ena loma ni 14 na siga sa oti ka ra duavata tale ga kina na kena dau ena tabana ni bula

Mai na gauna oqo:

  • Lewe 50 na tamata e rawa ni ra sota vata e tautuba
  • E rawa ni lewe 20 na nomu vulagi e vale.
  • E ra sa dola kece na veisitoa.
  • Veivale ni kana kei na veivale ni gunu ti era sa dola ka lewe 20 na tamata e rawa ni ra dabe e loma, ka lewe 50 taucoko na tamata e rawa ni ra tiko kina.
  • Na qito sa rawa ni vakayacori, vakatau e na vakatagedegede ni tataqomaki e taurivaki. Qito ka vakayacori kina na veitaratara e sa rawa ni vakayacori ena veitaba yabaki ni bula kece.
  • Vakamau kei na somate e rawa ni lewe 50 na tamata e tiko kina.
  • Lotu ena veivale ni lotu sa na tomani, vakatau ena lawa ni va na square metre

COVID Normal: Kevaka e sega ni dua na kisi vou tale e yaco ena 28 na siga, ka sega ni dua na kisi ni tauvimate e tiko voli (ena vanua vaka Victoria taucoko), ka sega ni dua tale na vanua e Australia e leqataki kina na tete ni tauvimate, ka ra sa duavata kina na kena dau ena tabana ni bula

Mai na gauna oqo:

  • Sa na cegu vakamalua na vakatatabu se laveti ka sa na vakatau ena i vakarau ni tataqomaki e vakayacori tiko.
  • E sa na qaravi vakaiwasewase na nodra lesu i cakacaka o ira e ra a cakacaka tiko ga mai vale
  • Sega ni vakaiyalayala na gole ena vakamau se somate.
  • Sega ni vakaiyalayala na soqoni vata se o ira na veisiko yani e vale

Taudaku ni korolelevu ena vanua vaka Victoria

Katolu Ni I Kalawa:

Mai na 11.59pm ena i ka 16 Sepiteba 2020 ena taudaku ni veikorolelevu e Victoria:

  • E sa na sega ni dua na vakatatabu e vauci iko kevaka o biuta na nomu vale se mo veilakoyaki ena veivanua ena taudaku ni veikoro lelevu e Victoria.
  • Lewe 10 na tamata sa rawa ni sota e tautuba.
  • E rawa ni lewe 5 ga na nomu vulagi e vale era sikovi iko yani mai na dua tale na matavuvale. O ira na vulagi oqo me ra lewe ni vale vata ga. Ena gauna ni vakatatabu talega oqo, e dua ga na matavuvale e rawa ni o sikova ka sega ni rawa ni o veisautaka. O ira na gone lalai ka ra se bera ni vula 12 e ra sega ni ra vakuwai mai kina ka rawa ni ra gole ga yani ena veisiko.
  • Veivale ni kana kei na veivale ni gunu ti sa rawa ni dola ia me ra dabe e tautuba ka me vakaiyalayala ga me rauta e lewe 10 na tamata.
  • E sa na qaravi vakaiwasewase na kena vakalesui mai ni qito e tautuba vei ira na qase ka sega kina na veitaratara. Na qito e tautuba e sa na vakatarai me vakayacori vei ira na yabaki 18 ka lako sobu ( veitaratara se seg ani veitaratara)

Otioti ni kalawa: vakatautaki ena i vakasala mai na tabana ni bula raraba ka sega ni dua na tauvimate vou (statewide) ena loma ni 14 na siga sa oti ka ra duavata tale ga kina na kena dau ena tabana ni bula

Mai na gauna oqo:

  • Lewe 50 na tamata e rawa ni ra sota vata e tautuba
  • E rawa ni lewe 20 na nomu vulagi e vale.
  • E ra sa dola kece na veisitoa.
  • Veivale ni kana kei na veivale ni gunu ti era sa dola ka lewe 20 na tamata e rawa ni ra dabe e loma, ka lewe 50 taucoko na tamata e rawa ni ra tiko kina.
  • Na qito sa rawa ni vakayacori, vakatau e na vakatagedegede ni tataqomaki e taurivaki. Qito ka vakayacori kina na veitaratara e sa raw ani vakayacori ena veitaba yabaki ni bula kece.
  • Vakamau kei na somate e rawa ni lewe 50 na tamata e tiko kina.
  • Lotu ena veivale ni lotu sa na tomani, vakatau ena lawa ni va na square metre

COVID Normal: Kevaka e sega ni dua na kisi vou tale e yaco ena 28 na siga, ka sega ni dua na kisi ni tauvimate e tiko voli (ena vanua vaka Victoria taucoko), ka sega ni dua tale na vanua e Australia e leqataki kina na tete ni tauvimate.

Mai na gauna oqo:

  • Sa na cegu vakamalua na vakatatabu se laveti ka sa na vakatau ena i vakarau ni tataqomaki e vakayacori tiko.
  • E sa na qaravi vakaiwasewase na nodra lesu i cakacaka o ira e ra a cakacaka tiko ga mai vale
  • Sega ni vakaiyalayala na gole ena vakamau se somate.
  • Sega ni vakaiyalayala na soqoni vata se o ira na veisiko yani e vale

E rawa vakacava me’u tataqomaki ka bula vinaka tiko

Coronavirus (COVID-19) e sa tiko ga oqo vei keda ka rawa me totolo sara na kena dewa. Me vukea na nodra maroroi ko ira na wekada voleka kei ira na lewe ni vanua ena noda veitikotiko, e dodonu me da cakava na noda i tavi.

Oqo na veika rawarawa mo cakava mo taqomaki iko kina:

  • Savata na ligamu ena sovu kei na wai me rauta ni 20 na sekodi.
  • Vu se suru ena dua na i tavoi se i lobi ni ligamu.
  • Mo vakayawaki iko mai me rauta e 1.5 na mita mai vei ira tale na tamata eso.
  • Daramaka e dua na i ubi ni matamu ka ubia na ucumu kei na gusumu kevaka o biuta na nomu vale
  • Gole mo lai raici vakavuniwai.
  • Kevaka o vakila ni o tauvimate, tiko ga e vale. Kakua ni sikova e dua na wekamu se gole i cakacaka.
  • Mo dikevi kevaka e dua na i vakatakilakila e tiko vei iko ka mo gole vakadodonu sara e vale.

E tiko na veivuke

Kevaka o nuiqawaqawa ena vuku ni nomu na sega ni saumi ena gauna o waraka tiko kina na macala ni nomu vakadikevi, e na rawa ni soli vei iko e $450 mai na coronavirus (COVID-19) Test Isolation Payment.

Kevaka o dikevi ka o sa tauvimate se ko a dua vei ira na veitaratara vakavoleka kei na dua e tauvimate tiko, e na rawa ni saumi vei iko e $1,500. Ke gadrevi e so tale na i tukutuku qirita na Coronavirus Hotline ena 1800 675 398. Kevaka o gadreva e du ana daunivakadewa vosa, tabaka na saiva (0)

Kevaka o iko se dua o kila ni yalo nuiqawaqawa tiko, e rawa ni o qirita na Lifeline ena 13 11 14 se Beyond Blue ena 1800 512 348. Kevaka o gadreva e dua na dauvakadewa vosa, qirita e liu na 131450.

Kevaka o vakila ni o sega ni kauwaitaki, e rawa ni o qirita na coronavirus (COVID-19) hotline ena 1800 675 398 ka tabaka na tolu (3). E na semati iko kina du ana dauveiqaravi mai na Australian Red Cross ka rawa ni semati iko yani kina dua na dauniveiqaravi ka tiko volekata na nomu i tikotiko.

Tatabonaki ni ucu kei na gusu

Na lewe ni vanua kece e Victoria mai na yabaki 12 ka lako cake e dodonu me daramaka tiko e dua na i tatabonaki ni ucu kei na gusu ena gauna o biuta kina na nomu vale, vakavo ke tiko na i vakasala vakalawa mo kakua ni daramaka. Me vaka oqo:

  • kevaka e tiko e dua na rivariva bi me baleta na nomu bula me vaka beka na mate ni kuli ni yago ena matamu, se o dau dredre ni cegu
  • kevaka o tiko e na loma ni motoka, vakataki iko ga se vata kei dua e drau lewe ni vale vata.
  • kevaka o dau vakayacora eso na vakaukauwa yago e rui kaukauwa sara, ia ka gadrevi tiko ga mo kauta voli e du ana i tatabonaki ni ucu kei na gusu.
  • mai na 11.59pm enai ka 11 ni Okotova e dodonu mo daramaka tiko e dua na i ubi ni matamu se dua na i tatabonaki ni ucu kei na gusu. E sega ni rawa ni o daramaka e dua nai ubi ka ubia walega na mata.

 

Mo vakadikevi ka vakatikitikitaki

Kevaka e tiko vei iko e dua na i vakatakilakila ni coronavirus (COVID-19), e dodonu mo dikevi

Na veivakatakilakila ni coronavirus e wili kina na:

  • Katakata,liliwa se buno ca.
  • Vuvu se mosi ni tilotilo
  • Cegu leka
  • Savu ni ucu
  • Sega ni vakilana i boi se na i kanakana ni kakana.

E sega ni saumi na dikevi ni coronavirus vei keda kece. Oqo e wili kina o ira era sega na nodra Medicare card, me vakataki ira na lako mai vaka gade mai vanua tani, o ira na curuvanua mai me ra mai cakacaka, kei ira na curuvanua mai vakai se ni valu.

Kevaka o dikevi ka sa tiko vei iko na coronavirus (COVID-19), mo tiko vakatikitiki tani tiko ga ena nomu vale. Ke gadrevi tale eso na i tukutuku rai ena Cava me’u cakava kevaka au sa dikevi ka sa tiko vei au na coronavirus (COVID-19) (Word)

Kevaka o dua vei ira na veitaratara vakavoleka kei na dua e tauvi coronavirus (COVID-19) e dodonu mo tiko vakatikitiki tani me 14 na siga. Ke gadrevi tale eso na i tukutuku rai ena Cava meu cakava kevaka au veitaratara vakavoleka kei na dua e tauvi coronavirus (COVID-19) (Word)

Veivurevure tale ni tukutuku eso

Sa kerei mo vakayagataka na veika sa koto o qori era ka wasea yani vei ira ena nomu i tikotiko ena email, vanua ni veitaratara tale eso ena mona livaliva wili kina na veisoqosoqo o lewena.

Vakadikevi kei na tiko vakatikitiki tani

Tiko qaqarauni

Gaunisala ni veivuke

Ubi ni mata